czwartek, 5 lipca 2012

Oko proroka - Władysław Łoziński

 "Oko Proroka czyli Hanusz Bystry i jego przygody"  to powieść, która ukazała się po raz pierwszy w 1899 roku, nakładem Macierzy Polskiej we Lwowie. Jak czytamy w Posłowiu: "to utwór z założenia napisany dla młodzieży i masowego czytelnika".

Opowiada o przygodach piętnastoletniego Hanusza Bystrego w czasie jego wyprawy "do Turek" w poszukiwaniu zaginionego ojca. Marek Bystry, zmuszony do dalekiej i niebezpiecznej wyprawy potrzebą zdobycia pieniędzy, nie wraca w oznaczonym terminie do domu. W tym czasie Hanusz  (za sprawą Kozaka Semena) zostaje powiernikiem tajemnicy, związanej z Okiem Proroka, jak się później okaże, niezwykle cennym diamentem.

W wyniku splotu wydarzeń Hanusz musi nagle dorosnąć, podejmuje się zadania, które przerosłoby niejednego dorosłego mężczyznę.
W opowieści mamy zdrady, ucieczki, zabójstwa, pogonie oraz oczywiście główny motyw - pełna niebezpieczeństw podróż..
Wraz z kolejnymi przygodami Hanusza  poznajemy życie ludzi na południowo-wschodnich krańcach XVII-wiecznej Rzeczypospolitej - wieś, miasto, środowiska kupców, zagrożenie porwaniem w jasyr i turecką niewolą.

Hanusz nie jest jedynym młodym bohaterem wśród dorosłych.  Drugim, ważnym dla całej opowieści jest Kozak Semen Bedryszko (który również szuka ojca w niewoli). Pojawia się mendyczek Urbanek (biedny żak szkolny), kulawy Matysek (plebański sługa, co go rybałtem we wsi zwano), oczywiście jest i dziewczyna - dobra Marianeczka.

Narratorem jest sam Hanusz, który opowiada o swoich przygodach. Książkę czyta się łatwo, bo mimo stylizacji na archaiczną polszczyznę, jest to język prosty i zrozumiały. Cały czas mamy wrażenie, że czytamy opowieść chłopca, a tymczasem okazuje się, że to opowiadanie starego już człowieka. Książka nie ma dłużyzn i nudnych fragmentów, akcja trzyma czytelnika w napięciu, choć trzeba przyznać, że nie jest to utwór najwyższych lotów.

Dla ułatwienia lektury, na końcu książki umieszczono  przypisy, w których można znaleźć wyjaśnienie niektórych słów, terminów, informacje o osobach.

Książka została wydana przez Wydawnictwo Łódzkie w 1986 roku,  w serii "Przygoda z historią".  Była to seria przeznaczona dla młodego czytelnika - cykl powieści związanych tematycznie z historią Polski.

Niestety, jest to szczególnie niedobre wydanie pod względem edytorskim.
Klejone kartki bardzo szybko się rozsypały, papier wykorzystany do druku jest tak cienki, że przebija tekst z drugiej strony. A sam druk ma różny stopień nasycenia farby drukarskiej - miejscami litery są blade, słabiej widoczne. To naprawdę knot drukarski, ale dość częsty w latach osiemdziesiątych -  najbardziej przed samym rokiem 1989.


Powieść stała się również materiałem dla filmu i serialu.


Władysław Łoziński "Oko proroka, czyli Hanusz Bystry i jego przygody", Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1986 r., wydanie drugie.

4 komentarze:

  1. Nigdy wcześniej nie zetknęłam się z tym tytułem, ale brzmi bardzo zachęcająco. Lubie powieści "awanturnicze", nawet jeśli nie jest "najwyższych lotów" to i tak chętnie przeczytam.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Pisząc tego posta poszukałam z ciekawości informacji o innych książkach z tej serii. Okazało się, że tytuły i autorzy nic mi nie mówią - oprócz Karola Bunscha.
      "Oko proroka" to oprócz przygody ciekawe źródło wiadomości o ludziach i życiu codziennym, a ja tego najbardziej szukam w historii (po tym, jak nudnym nauczaniem skutecznie nas zniechęcono do historii w szkole).
      Sam autor może się w pierwszej chwili mylić z innym Łozińskim - Walerym (bratem), znanym dzięki serialowej wersji powieści "Zaklęty dwór".

      Usuń
  2. Serial to była straszna chała, nudy, panie, aż się chciało wyłączyć telewizor:P

    OdpowiedzUsuń
  3. Ja też nigdy nie słyszałam o tej książce, ale teraz będę ją mieć na uwadze. :)

    OdpowiedzUsuń